In de vorige blog, bespreken we waarom mensen die sociaal werk doen AI moeten benaderen met zorg. Dit tweede stuk richt zich op het mensen die sociaal werk doen AI moeten benaderen met zorg. Dit tweede stuk richt zich op het hoe: het bieden van praktische, op waarden-gedreven strategieën om AI te gebruiken op een manier die het hart van sociaal werk versterkt, in plaats van ondermijnt.
Deze tips zijn geïnspireerd door Fairspace’s eigen AI-beleid. In het bijzonder, onze Basisregelsdie zijn gecreëerd om ons team te helpen AI te gebruiken zonder het zicht te verliezen op nuance of geleefde ervaring. Zie dit als een zachte, mensgerichte gids: niet bedoeld om je ‘productiever’ te maken, maar om AI jouw werk, oordeel en zorg voor anderen te doen ondersteunen.
AI zou het werk moeten verlichten, niet nieuwe verwachtingen scheppen
Dit is de eerste regel in het beleid van Fairspace. AI is optioneel. Het is een ondersteunende tool, niet een prestatie standaard. Niemand zou druk moeten voelen om sneller te werken, en niemand zou veroordeeld moeten worden als diegene menselijk denken verkiest boven gemak. Gebruik AI alleen als het je oprecht helpt om meer ruimte te creëren voor empathie, reflectie en connectie.
Begin en eindig met menselijk denken
De grondregel van Fairspace luidt: ‘de eerste en laatste input moet van ons zijn, en niet van AI’. Hoe dat eruit ziet in de praktijk is
- Begin met je eigen opzet, notities, gedachtes of rommelige brainstorm
- Laat AI het midden van de taak ondersteunen: samenvatten, verhelderen en structureren
- Eindig met je eigen beoordeling, oordeel en bewerkingen
Dit beschermt je eigen creativiteit, stem en kritische lens.
Wees een kritische curator: beoordeel AI met drie sleutelvragen.
Fairspace gebruikt een simpele reflectie bestaande uit drie vragen voor AI-gegenereerde inhoud:
- Neem ik hier verantwoordelijkheid voor?
- Wordt de AI-bias geminimaliseerd?
- Is het genuanceerd genoeg voor de context?
Als het antwoord op een van deze vragen ‘nee’ is, verbeter het of gebruik de content niet.
Gebruik prompts met waarden en context (op een veilige manier)
Vertel AI wie je bent, wie het publiek is en welke principes ertoe doen, bijvoorbeeld:
trauma-sensitief, intersectioneel, inclusief, non-victim-blaming, of toegankelijke taal. Vraag voor diverse perspectieven, of vraag aan het model diens eigen tekortkomingen te benoemen.
Als het veilig is, kan je niet-sensitieve contexten delen, zoals publiek materiaal, projectbeschrijvingen of leerdoelen: dit helpt bij het contextualiseren van de output. Maar: upload nooit gevoelige materialen. Het beleid van Fairspace is duidelijk: Geen persoonlijke data, geen trauma content, geen vertrouwelijke verhalen, geen informatie over partners, nooit.
Deel de last: werk samen met collega’s
Fairspace’s richtlijnen over samenwerken herinneren ons eraan dat je ethische keuzes niet alleen hoeft te maken. Het is oké om te vragen: ‘voelt deze bewoording veilig?’ Peer reviews zijn altijd sterker dan algoritmische beoordeling. Dus, als iets niet helemaal goed voelt: pauzeer en vraag om hulp.
AI is nooit een vervanging voor professionele supervisie, teamleren of geleefde ervaring.
Wees transparant. Dit bouwt vertrouwen op.
Fairspace moedigt aan om AI-geassisteerd werk openlijk te erkennen, intern én extern. Als AI van betekenisvolle waarde is geweest bij het creëren van iets, zeg het. Transparantie bouwt vertrouwen op tussen collega’s, partners en gemeenschappen, en het zorgt ervoor dat iedereen eerlijk blijft over waar een menselijk oordeel is toegepast.
Vooral bij het samenwerken met partners of externe teams, beslis dan samen of, hoe en wanneer AI gebruikt wordt tijdens het project. Vroegtijdig tot een overeenkomst komen hierover gaat misverstanden tegen en zorgt ervoor dat iedereen op één lijn zit qua ethiek, privacy en waarden.
Een laatste reflectie
Sociaal werk is menselijk werk. AI kan ons helpen met administratieve zaken, vertalingen of vroege opzetten, maar het zou ons nooit moeten leiden, haasten of de emotionele en rationele aspecten van ons werk vervangen.
Door AI met intentie te gebruiken op een zachte en kritische manier, beschermen we onze cliënten, partners, de gemeenschappen met wie wij samenwerken en de integriteit van ons vak. Deze grondregels zijn een manier om de waarden vast te houden die sociaal werk zo sterk maken.
Wil je meer leren over ethisch gebruik van AI binnen jouw organisatie? Neem dan contact op via zeynep@fairspace.co.
AI-assistentieverklaring: Dit blog is gedeeltelijk opgesteld met behulp van AI ter ondersteuning van de eerste opzet en de structuur. Alle inhoud is gecontroleerd en aangescherpt door een menselijke auteur.
